Het Halo effect

Het ‘Halo effect’ (spreek uit: Heelo effect) is een veel voorkomend verschijnsel bij de beoordeling van het gedrag en de eigenschappen van anderen. Het ‘Halo effect’ treedt op wanneer de aanwezigheid van een bepaalde kwaliteit je het idee geeft andere positieve eigenschappen ook aanwezig zullen zijn.

Een bekend verschijnsel van het ‘Halo effect’ is bijvoorbeeld de onbewuste link die er gelegd wordt tussen het uiterlijk van een persoon en zijn of haar intelligentie. Aan mensen met een goed verzorgd uiterlijk wordt onbewust een hogere mate van intelligentie toegekend. De perceptie van de waarnemer is daarbij van groot belang. Je moet het uiterlijk van een ander dus wel als ‘verzorgd’ percipiëren om een onbewuste link met bijvoorbeeld intelligentie te maken.

Een ander voorbeeld is die van een docent wiskunde en natuurkunde die het zeer goed gemaakt wiskunde proefwerk van een van zijn leerlingen heeft nagekeken. Wanneer dezelfde student in een proefwerk natuurkunde een fout maakt, zal de docent eerder geneigd zijn om te denken dat het om een vergissing gaat en dat de student beter weet. Wanneer een andere student die dezelfde fout maakt, maar geen opvallend goed wiskunde proefwerk gemaakt heeft, treedt dit effect niet op en is de fout gewoon een fout.

Toch staat een ‘knappe’ of ‘verzorgde’ buitenkant niet altijd garant voor een het toekennen van andere (veronderstelde) positieve eigenschappen. Een fotomodel die een carrièreswitch maakt naar de politiek, krijgt te maken met de stereotypen die rondom het beroep van fotomodel gevormd zijn. In dit geval treedt het tegenovergestelde van het ‘Halo effect’ op, het ‘Horn effect’. Hierbij is het de aanwezigheid van bepaalde eigenschappen die andere negatieve eigenschappen doet vermoeden. Het model zal zich veel meer moeten bewijzen dan anderen en het is maar zeer de vraag of dat, in de ogen van de beoogde kiezers, zal lukken.

‘Halo’* en ‘Horn’* effecten treden onbewust op en spelen dagelijks een rol. Vooral bij werving en selectie processen, sociale media, en datingsites (ook een selectieprocedure) kan het de waarneming van een ander behoorlijk vertroebelen. Wanneer je een oordeel hebt over een persoon, is het goed om even stil te staan bij mogelijke ‘Halo’ en ‘Horn’ effecten die een rol spelen in je beoordeling.

In de onderstaande video wordt op een toegankelijke manier beeld gegeven aan het ‘Halo effect’. Hoewel het experiment in de video niet echt wetenschappelijk is opgezet, is het een prima weergave van wat er gebeurt. Veel plezier met kijken.

Eric Minten

Organisatie adviseur - Spreker - Coach
Docent Praktische Psychologie 

 

*) Het woord ‘Halo’ is afkomstig uit het Engels en betekent 'Aureool' of ‘Heiligenkrans’. ‘Horn’ is ook afkomstig uit het Engels en heeft de betekenis van ' Hoorn' of ‘Duivelshoorn’.