De invloed van de eerste indruk.
Een nieuwsitem van RTL nieuws berichtte over videoboodschappen als middel in sollicitatieprocedures. De verkopers van deze boodschappen (maar weinig mensen hebben zelf de middelen om een representatieve videoboodschap te maken) waren vanzelfsprekend van mening dat dit een goed middel was om jezelf te presenteren en zagen geen bezwaren. Deze zijn echter wel degelijk aanwezig en valide. Een bedrijf loopt een groter risico op het selecteren van een minder geschikte kandidaat wanneer zij gebruik maken van videoboodschappen als selectietool. Waar ligt dit aan?
Mensen, en dus ook sollicitatiecommissies, zijn uitermate vatbaar voor de eerste indruk die ze van een ander mens hebben. Onderzoeken met sollicitatiecommissies hebben aangetoond dat de algemene indruk van de eerste paar seconden na binnenkomst van de kandidaat, gedurende de rest van een gesprek steeds meer bevestigd raakte. Een positieve indruk wordt steeds positiever en een negatieve indruk doorgaans steeds negatiever.
Dit heeft te maken met de algemeen menselijke neiging om te zoeken naar je eigen gelijk'Dit noem je de confirmatie neiging. 'Gelijk hebben' voelt lekker, het is een bevestiging van jezelf en je gezonde verstand.
Het uiterlijk van een mens speelt een zeer belangrijke rol bij de eerste indruk. Hiervoor zijn allerlei verklaringen, die vooral een evolutionaire achtergrond lijken te hebben. Zo maken we een razend snel onderscheid tussen mensen die een gevaarlijk uitziend uiterlijk hebben en mensen die in eerste instantie veilig lijken.
De indruk die het uitlijk geeft gaat echter veel verder. Feit is bijvoorbeeld dat aantrekkelijke politici meer stemmen krijgen dan minder aantrekkelijke politici, onafhankelijk van hun programma. Ook blijken mensen met een mooi uiterlijk gemiddeld meer te verdienen dan mensen die als 'minder mooi' bestempeld worden.
Mensen die voldoen aan de heersende schoonheidsideaal zijn middels een videoboodschap dus in het voordeel. Mensen met een minder modieus uiterlijk, een afwijkende klank in de stem, een zwaar dialect etc., kunnen bij het solliciteren middels een videoboodschap last hebben van vooroordelen en daarmee hun kans verkleinen. Een bedrijf ondervindt hier nadeel van doordat de kwaliteiten van een persoon door het bekijken van een videoboodschap makkelijk ondergeschikt kunnen raken. Vanzelfsprekend wordt ook een kandidaat hier niet veel wijzer van. De kans om in je enthousiasme de verkeerde job te aanvaarden wordt groter.
Een videoboodschap binnen een selectieprocedure stoelt op de wijd verbreidde mythe dat een eerste indruk de beste zou zijn. Dat is niet zo. Ga maar na, ken jij een goede vriend of vriendin beter dan iemand die je voor de eerste keer tegenkomt? Het antwoord is waarschijnlijk 'Natuurlijk!'. Om een goed beeld van iemand te krijgen moet je echt langer met hem of haar om gaan en bij voorkeur in allerlei verschillende situaties.
De videoboodschap binnen de sollicitatieprocedures zou volgens de verkopers het selectieproces positief ondersteunen. Hier is vanuit de psychologie geen enkele evidentie voor. Waarschijnlijk ondersteunt de videoboodschap vooral de belangen van de makers van deze producten.
In het onderstaande filmpje een sollicitatiegesprek waarin de interviewer niet over een nacht ijs gaat bij het vormen van zijn oordeel.
Eric Minten
Organisatie adviseur - Spreker - Coach
Docent Praktische Psychologie