Het onstaan van onbewuste patronen

Onbewuste patronen spelen een belangrijke rol in het leven van alle dag. Het zijn deze patronen die je het gevoel kunnen geven dat je niet leeft en werkt vanuit je eigen kracht. Je hebt het gevoel dat je jezelf niet bent en dat kost veel energie. In trainingen, coaching en therapie ontmoet ik soms mensen die op zoek zijn naar een 'knop' om om te zetten. Er is echter geen knop die je kunt omzetten. Wanneer je het idee hebt dat je een knop omgezet heb, betekent dit doorgaans dat je je gedrag veranderd hebt. Dit blijkt op termijn meestal moeilijk vol te houden. Het bewustworden van onbewuste patronen is een proces. Dit heeft tijd nodig. Onbewuste patronen zijn doorgaans niet van de een op de andere dag ontstaan. Het bewustworden van deze patronen kost dan ook tijd. In het artikel hieronder gaat het over het ontstaan van onbewuste patronen en de rol die zij spelen bij het benutten van je werkelijke kwaliteiten.

"Het is mijn droom mijn leven te wijden
aan dat waarvoor ik geboren ben"
~ Paul Potts ~

Het ontstaan van onbewuste patronen
Ons dagelijks leven wordt voor het overgrote deel bepaald door onbewuste patronen. En dat is maar goed ook. Een mens kan niet functioneren wanneer hij zich alles bewust is. Stel je voor dat je iedere hartslag bewust moet activeren. Dat gaat niet lukken. Bij veel van onze processen is het dus goed dat zij onbewust zijn.

Belemmeringen
Toch is bewustwording voor veel mensen belangrijk. Hierbij gaat het meestal om de delen die ons belemmeren in onze ontwikkeling. ‘Worden wie je bent’ blijkt dan makkelijker gezegd dan gedaan. Mensen raken hierdoor steeds verder van zichzelf verwijderd. Ze kunnen geen gebruik maken van hun werkelijke kwaliteiten en vragen zich af of ze het leven leiden dat ze werkelijk willen. In sommige gevallen leidt dit tot vermoeidheid, ontevredenheid of ernstige symptomen zoals bijv. burn-out. Een goede vakantie of een cursus helpen vaak niet meer of slechts tijdelijk. Het gevoel niet op de juiste weg te zijn blijft terugkomen. Het wordt tijd om op zoek te gaan naar wat men werkelijk wil. Door het inzicht dat uit deze zoektocht voortkomt, maken we bewustere keuzes. Hierdoor kunnen we onze werkelijke kwaliteiten beter benutten en voelen we ons beter. Energie gaat weer stromen. Het leven komt weer op gang, maar nu vanuit een gegroeid bewustzijn. Men hoeft zijn energie niet meer te bewaken, maar kan het gaan benutten. Onbewuste delen zijn bewust geworden en raken daarmee hun belemmerende werking kwijt.

Het ontstaan van ons bewustzijn
Om de beperkende invloed van onbewuste delen goed te kunnen begrijpen, is het van belang dat je begrijpt hoe het bewustzijn van de mens ontstaat.
Het ontstaan van het bewustzijn begint in de eerste fase van ons leven. Na de geboorte is er nog nauwelijks bewustzijn. Het is één grote oceaan van ‘zijn’. Alles is één en er bestaat niets anders dan wat er is. Er is geen ‘ik’ en dus ook geen ‘ander’. Vervolgens ontstaan er in die grote oceaan van ‘zijn’, kleine eilandjes van bewustzijn. Onze eerste frustraties zijn hierin een belangrijke factor. Zo’n frustratie kan bijvoorbeeld ontstaan wanneer een kind huilt omdat het honger heeft. Hierdoor gaat een kind merken dat hij niet één is met alles. Aanvankelijk dobberen deze kleine eilandjes van bewustzijn een beetje rond in de onmetelijke oceaan van (onbewust)‘zijn’. Gaandeweg komen er meer eilandjes en sommige smelten aan elkaar. Dit proces gaat door totdat er een groot bewustzijn ontstaat dat we ‘ik’ noemen. Het kind gaat het woord ‘ik’ gebruiken. Dit is een authentiek ‘ik’. Het kent nog geen belemmeringen. Dit authentieke ik voelt zich ongeremd in zijn uitingen.

Beschermen wat waardevol is
Dit authentieke ‘ik’ loopt in de jaren die volgen de nodige schrammen en builen op. Dit gebeurt door allerlei ervaringen. Een mens ervaart hierdoor dat bepaalde delen van zijn authentieke ik niet altijd gewaardeerd worden. Deze confrontaties zijn onprettig. Wanneer zij zeer hevig zijn of veelvuldig voorkomen, beschermen we ons tegen deze ervaringen. Het opbouwen van deze beschermingsmechanismen gaat gepaard met het opbouwen van onbewuste patronen en het onderdrukken van authentieke kwaliteiten. Een kind dat gedomineerd wordt door een van zijn ouders, kan onbewust de vaardigheid ontwikkelen om zich niet te laten zien. Op latere leeftijd kan dit leiden tot verminderde zelfstandigheid, wat allerlei problemen kan geven. Denk hierbij aan twijfelachtigheid, niet weten wat te willen, problemen met hiërarchische relaties, etc. Dit is slechts een voorbeeld. Je kunt het niet omdraaien. Niet iedereen die zo nu en dan twijfelt, heeft te maken gehad met een dominante ouder. Net zo min als dat ieder gedomineerd kind, uiteindelijk zijn zelfstandigheid niet ontwikkelt.

Niet met en niet zonder
Het probleem van een onbewuste belemmering wordt hiermee wellicht al wat inzichtelijker. Je hebt als mens het onbewuste patroon nodig om nare ervaringen te kunnen hanteren. Tegelijk kun je hierdoor bepaalde kwaliteiten niet ontwikkelen. Hierdoor kun je het gevoel krijgen dat je jezelf niet kunt waarmaken. Wanneer deze onbewuste patronen een rol spelen, is het voor een mens een ingewikkelde klus om dit te doorbreken. Je hebt immers niet alleen last van het patroon, maar er op een onbewust niveau juist ook belang bij. Daarnaast heb je het patroon gedurende je hele leven opgebouwd en is dus niet zomaar verdwenen.

Het trainen op nieuwe vaardigheden heeft meestal niet veel zin. In het bovenstaande voorbeeld kun je trainen op zelfstandigheid. Een persoon kan nieuwe vaardigheden aanleren, maar aan het onbewuste patroon is niets veranderd. De nieuw aangeleerde vaardigheden houden in zo’n geval alleen stand wanneer de omstandigheden ideaal zijn. En dat zijn ze meestal niet.

Afweermechanismen en kwaliteiten
Daarnaast zijn de verdedigingsmechanismen tijdens het leven van de persoon doorgaans veel gebruikt. Hierin is men dan ook goed geworden. Hierdoor zijn er kwaliteiten ontstaan die niet werkelijk bij de persoon horen. Deze kwaliteiten gaan een rol spelen in het leven van de persoon. Denk hierbij bijvoorbeeld aan het soort werk dat iemand doet. De kwaliteiten die hij voor dit werk benut kunnen in werkelijkheid afweermechanismen zijn. Dit soort kwaliteiten kosten meestal veel energie en kunnen tot een ongewenste situatie leiden. Dit is afhankelijk van de druk of stress die een persoon ervaart op zijn verdedigingsmechanismen. Als de druk of stress hoog is, gaat er meer energie verloren dan wanneer dit niet zo is.

Tot slot
Afweermechanisme en de kwaliteiten die hieruit voortkomen, komen bijna bij iedereen voor. Binnen onze organisatie heb ik nog nooit iemand gemeten die ze niet had. Nu is persoonlijke ontwikkeling vandaag de dag een belangrijk verschijnsel. Historisch gezien is het ook begrijpelijk dat wij als mensen steeds meer gaan inzien dat ons werkelijke levensgeluk niet buiten ons te vinden is, maar juist van binnen. Echter persoonlijke ontwikkeling of bewustwording heeft geen verplicht karakter. Als volwassen mens ben jij degene die bepaald op welke manier jij je leven wilt leiden.
Ooit ontmoette ik een man in een van onze projecten. Hij was ongelukkig in zijn werk, maar had besloten om zijn tijd in zijn huidige functie ‘wel uit te zitten’. Toen ik hem vroeg hoe lang hij dan nog moest werken, antwoordde hij “Nog twaalf kerstpakketten”. Hoewel dit voor mij niet de manier is om mijn leven te leiden, heb ik diep respect voor de manier waarop een ander zijn eigen afwegingen maakt.

Binnen Innercall zijn we gespecialiseerd in het werken met onbewuste aansturingen. Zowel binnen als buiten bedrijven helpen we mensen om hun werkelijke kwaliteiten te benutten. Hierdoor staan ze anders in het leven en creëren nieuwe mogelijkheden voor zichzelf en de organisatie.